ད་ལོའི་ཟླ་བ་3པར། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་ཧོ་པེ་ཞུང་ཨན་ཁུལ་གསར་དུ་རྟོག་ཞིབ་གནང་བ་དང་འབྲེལ་ཞུང་ཨན་ཁུལ་གསར་སྤུས་ཚད་མཐོ་བའི་འཛུགས་སྐྲུན་དང་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏིང་ཟབ་གཏོང་བའི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་གཙོ་སྐྱོང་གནང་སྐབས། “སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུའི་མ་ལག་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ་དང་དམངས་འཚོ་འགན་སྲུང་དང་ལེགས་སུ་གཏོང་བར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་འབྱུང་འགྱུར་ལ་ཕྱོགས་པའི་རིག་ལྡན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དོ་དམ་བྱ་ཐབས་འཚོལ་ཞིབ་ཧུར་ཐག་བྱེད་དགོས་པའི”ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།

དཔྱིད་གསར་དུས་ཆེན་གྱི་སྔ་ནུབ་ཏུ། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་པེ་ཅིང་དུ་གཞི་རིམ་གྱི་ལས་བྱེད་པ་དང་མང་ཚོགས་ལ་གཟིགས་པ་དང་འཚམས་འདྲི་གནང་སྐབས། “མི་དམངས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་འདུ་ཤེས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་པ་དང་། གཞི་རྩའི་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུའི་མ་ལག་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་གཏོང་བ། ‘ཞུ་འབྱོར་འཕྲལ་སྒྲུབ’སོགས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་ཡག་པོ་སྤྱོད་པ་བཅས་བྱས་ཏེ། མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཕྲལ་མཁོ་དང་། དཀའ་ངལ། སེམས་ཁྲལ། རེ་སྒུག་བཅས་ཀྱི་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་ཏན་ཏིག་བྱེད་དགོས”ཞེས་གསུངས་པ་རེད།

གྲོང་ཁྱེར་ནི་དེང་རབས་ཅན་གྱི་གཞི་རྟེན་གལ་ཆེན་ཞིག་དང་། མི་དམངས་ཀྱི་བདེ་སྐྱིད་འཚོ་བའི་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཁྱིམ་གཞིས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། “ལོ་ལྔ་ཚན་བཅོ་ལྔ་པའི”འཆར་འགོད་རྩ་གནད་ནང“གྲོང་ཁྱེར་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་སྟངས་སྒྱུར་བར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ནས་གསར་གཏོད་དང་། གནས་འཕྲོད། མཛེས་ལྡན། མཉེན་ལྡན། ཤེས་དཔལ། རིག་ལྡན་བཅས་ཀྱི་དེང་རབས་ཅན་གྱི་མི་དམངས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་དགོས”ཞེས་བཏོན་ཡོད་པ་རེད།

སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་གྲོང་ཁྱེར་ལས་དོན་ལ་ཚད་མཐོའི་མཐོང་ཆེན་གནང་ཞིང་། 2015ལོར་ཀྲུང་དབྱང་གི་གྲོང་ཁྱེར་ལས་དོན་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གསར་གཏོད་རང་བཞིན་གྱི་སྒོ་ནས“ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་བུར་སྐྱོད་དགོས”ཞེས་བཏོན་གནང་བ་ནས་2025ལོར་ཀྲུང་དབྱང་གི་གྲོང་ཁྱེར་ལས་དོན་ཚོགས་འདུའི་ཐོག“ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་དེང་རབས་ཅན་གྱི་ལམ་བུ་གསར་པར་སྐྱོད་དགོས”ཞེས་ནན་བཤད་གནང་བའི་བར་དང་། 2019ལོར་ཧྲང་ཧའེ་རུ་རྟོག་ཞིབ་གནང་སྐབས“མི་དམངས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་མི་དམངས་ཀྱིས་སྐྲུན་པ་དང་། མི་དམངས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་མི་དམངས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཡིན”ཞེས་བཏོན་གནང་བ་ནས་2025ལོར་ལེའོ་ཉིང་དུ་གཞི་རིམ་གྱི་ལས་བྱེད་པ་དང་མང་ཚོགས་ལ་གཟིགས་པ་དང་འཚམས་འདྲི་གནང་བར་ཕེབས་སྐབས་གྲོང་ཁྱེར་གསར་སྒྱུར་བྱེད་སྐབས“ཐམས་ཅད་དམངས་ལ་སྟབས་བདེ་སྐྲུན་པ་དང་། དམངས་ལ་ཕན་པ་སྐྲུན་པ། དམངས་སེམས་བདེ་ལ་འཁོད་པ་བཅས་ལ་གཞི་ཚུགས་དགོས”ཞེས་ནན་བཤད་གནང་བའི་བར་སོགས་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅིས་མི་དམངས་མང་ཚོགས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཚོ་བ་སྐྱིད་པོ་ཡོད་མེད་དང་སྟབས་བདེ་ཡོད་མེད་ལ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཐུགས་ཁུར་གནང་གི་ཡོད་པ་རེད།

སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་གྲོང་ཁྱེར་ལས་དོན་སྐོར་གྱི་རྣམ་བཤད་གལ་ཆེན་ནི་གཅིག་རྒྱུན་གཅིག་འཛིན་ཡིན་ལ། དུས་བསྟུན་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱང་བྱུང་ཡོད། “དེང་རབས་ཅན་གྱི་མི་དམངས་གྲོང་ཁྱེར་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་དགོས”ཞེས་པས་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་དེང་རབས་ཅན་གྱི་ལམ་བུ་གསར་པར་སྐྱོད་པར་གཞི་འཛིན་ས་གལ་ཆེན་མཁོ་འདོན་གནང་ཡོད་པ་རེད།

2025ལོར་འཚོགས་པའི་ཀྲུང་དབྱང་གི་གྲོང་ཁྱེར་ལས་དོན་ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གྲོང་ཁྱེར་ལས་དོན་གྱི་ཕྱོགས་7ཐད་ཀྱི་གཙོ་གནད་ལས་འགན་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པ་སྟེ། དེང་རབས་ཅན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་མ་ལག་ལེགས་སུ་གཏོང་བར་ཤུགས་རྒྱག་པ་དང་། གསོན་ཤུགས་ལྡན་པའི་གསར་གཏོད་གྲོང་ཁྱེར་སྐྲུན་པར་ཤུགས་རྒྱག་པ། སྐྱིད་སྣང་དོད་ལ་སྟབས་བདེ་བའི་གནས་འཕྲོད་གྲོང་ཁྱེར་སྐྲུན་པར་ཤུགས་རྒྱག་པ། ལྗང་མདོག་ཐཱན་ཉུང་གི་མཛེས་ལྡན་གྲོང་ཁྱེར་སྐྲུན་པར་ཤུགས་རྒྱག་པ། བདེ་འཇགས་བློས་འགེལ་གྱི་མཉེན་ལྡན་གྲོང་ཁྱེར་སྐྲུན་པར་ཤུགས་རྒྱག་པ། བཟང་བཀུར་དགེ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤེས་དཔལ་གྲོང་ཁྱེར་སྐྲུན་པར་ཤུགས་རྒྱག་པ། སྟབས་བདེ་ལ་ནུས་ཆེའི་རིག་ལྡན་གྲོང་ཁྱེར་སྐྲུན་པར་ཤུགས་རྒྱག་པ་བཅས་རེད། 

ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་བབ་ལ་གཞི་ཚུགས་ནས་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས་ཤིང་། “ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་བུར་སྐྱོད་པ”ནས“ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་དེང་རབས་ཅན་གྱི་ལམ་བུ་གསར་པར་སྐྱོད་པའི”བར་འགྱུར་བ་མེད་པ་ནི“ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས”རེད། འདི་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་དང་། གྲོང་ཁྱེར་ལས་དོན་ཁྲོད་ཀྱི“ཟུང་འབྲེལ་གཉིས”ཀྱི་གསོན་ཉམས་དོད་པའི་མཚོན་ཚུལ་ཞིག་རེད། ང་ཚོའི་གྲོང་ཁྱེར་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཕན་ཡོད་ཉམས་མྱོང་དཔྱད་གཞིར་འཛིན་དགོས་མོད། འོན་ཀྱང་ཀྲུང་ཧྭའི་ཕུལ་བྱུང་སྲོལ་རྒྱུན་རིག་གནས་འདོར་མི་རུང་། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས“ཨར་སྐྲུན་ཇུས་འགོད་དོ་དམ་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་རང་རྒྱལ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཨར་སྐྲུན་ལས་ཀྲུང་ཧྭའི་མཛེས་རིག་དང་དུས་རབས་ཀྱི་དར་སྲོལ་དེ་བས་མངོན་པར་བྱེད་དགོས་པའི”ནན་བཤད་གནང་བ་རེད།

ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་བྱ་ཐབས་ཁོང་དུ་ཡང་དག་ཆུད་པར་བྱས་ནས་ཡུལ་བབ་དང་བསྟུན་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས་ཤིང་། རང་རྒྱལ་ལ་གྲོང་ཁྱེར་690ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དེ་དག་གི་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་ལ་ཁྱད་པར་ཆེ་བ་དང་། གཙོ་རྒྱུའི་ལྷན་སྐྱེས་ནུས་པ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས། རིག་གནས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མི་འདྲ་བཅས་ཡོད། རང་རང་སོ་སོའི་ལེགས་ཆ་ཆེ་རུ་བཏང་སྟེ་ཧེ་བག་ཁྲོད་ནས་ངེས་གནས་གནད་སྨིན་བཙལ་ཚེ། གཞི་ནས་འཚམ་ཞིང་འཕྲོད་པའི་ས་རྒྱུར་ས་བོན་བཏབ་སྟེ་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་ལེགས་ཆ་དེ་ཉིད་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ལེགས་ཆར་འགྱུར་ཐུབ། ཀྲེ་ཅང་དུ་ཕྱག་ལས་གནང་རིང་། བློ་མཐུན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་དུས་ཚོད་མང་པོ་སྤྱད་དེ་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ས་གནས་ཁག་ཏུ་བརྟག་ཞིབ་གནང་བར་ཕེབས་ནས་གཟིགས་རྒྱང་རིང་པོ་དང་བསམ་གཞིག་ཞིབ་ཚགས་གནང་སྟེ། ཀྲེ་ཅང་གིས་གྲོང་ཁྱེར་ཅན་གསར་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བར་བསམ་ཕྱོགས་ཁ་གསལ་དང་། ཁ་ཕྱོགས་གསལ་སྟོན། འཆར་གཞི་འགོད་པ་བཅས་གནང་བ་རེད།

ཕྱི་རོལ་ཡུལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་བརྩི་འཇོག་བྱས་ནས་དངོས་ཐོག་བདེན་འཚོལ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས་ཤིང་། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལས་དོན་སྣེ་མང་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བས་འགག་རྩ་ནི་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་ཆོས་ཉིད་གཞིར་བཟུང་ནས“སྲིད་དོན་ལས་རྗེས་ཀྱི་ཧོལ་རྒྱུག”ཁྱད་བསད་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད། སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས“གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་ཅན་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ་ནི་གོམ་པ་རིམ་འགྲོས་དང་ཆ་རྐྱེན་འཛོམས་ན་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་ཡིན་པས། ངེས་པར་དུ་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་མཐུན་དགོས་པ་ལས་དོན་དངོས་དང་བྲལ་བ་དང་མྱུར་དུ་ལེགས་འགྲུབ་ཡོང་རེ་བྱེད་མི་རུང”ཞེས་དང“ལས་དོན་ཁ་ཤས་སྒྲུབ་པར་འགག་སྒྲོལ་དམག་འཐབ་རྒྱག་དགོས་པ་དང་། ལས་དོན་ཁ་ཤས་སྒྲུབ་པར་སྙིང་རུས་གཏན་འཁྱོངས་བྱེད་དགོས”ཞེས་གསུངས་པ་རེད།

“གྲོང་ཁྱེར་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་སྐབས་ངེས་པར་དུ་མི་དམངས་གནས་འཕྲོད་བདེ་སྡོད་ཐུབ་པ་དེ་ཨང་དང་པོར་བཞག་ནས་ཐོན་ཁུངས་ཡག་ཤོས་མི་དམངས་ལ་འཇོག་དགོས”དང་། “མི་དམངས་མང་ཚོགས་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འཚོ་བ་དེ་བས་སྟབས་བདེ་དང་། དེ་བས་སྐྱིད་པ། དེ་བས་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པ་བཅས་ཡོང་བར་བྱེད་དགོས” “གྲོང་ཁྱེར་ལ་མཐོ་ཚད་དགོས་པ་མ་ཟད། དྲོ་སྐྱིད་དེ་བས་ཀྱང་ལྡན་དགོས” “མང་ཚོགས་ཀྱི་བསྔགས་བརྗོད་ནི་གདེང་འཇོག་ཡག་ཤོས་རེད”ཅེས་པ་སོགས་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅི་ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་རྣམ་བཤད་གལ་ཆེན་ནང་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་མི་དམངས་ལྟེ་བར་འཛིན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཁྱབ་ཡོད་པ་རེད།

གྲོང་ཁྱེར་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་མཐའ་མའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་མི་སེར་རྣམས་དེ་བས་ཡག་པའི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུ་དེ་རེད། ལྟ་ཞིབ་བྱས་ནས་གཏན་འཁེལ་བྱུང་ཚེ་དུས་ཚོད་དམ་འཛིན་གྱིས་སྒྲུབ་དགོས། མི་དམངས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་འདུ་ཤེས་ལག་ལེན་ནན་ཏན་བསྟར་བ་དང་། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ངང་རྒྱུད་རིང་པོར་བརྟེན་ནས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཤེས་དཔལ་སྐྱོང་སྤེལ་བྱས་ཚེ། དེང་རབས་ཅན་གྱི་མི་དམངས་གྲོང་ཁྱེར་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་ལེའུ་གསར་པ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་རྩོམ་ཐུབ་ངེས་རེད།