ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྒྲིག་ཁྲིམས་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྒྲིག་ལམ་ནན་དུ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་མངོན་གསལ་དོད་པའི་གནས་བབ་ཐོག་འཇོག་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་ལྟ་སྐུལ་ཞིབ་བཤེར་དང་ཞིབ་བཤེར་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པར་དང་ཐོག་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཐོག་ནས་ལྟ་བ་དང་ཏང་ཡོན་ལས་བྱེད་པར་བསམ་བློ་དང་། ཆབ་སྲིད། བྱ་སྤྱོད་བཅས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་དང་ཚད་མཐོའི་གཅིག་གྱུར་ཡོང་རྒྱུར་སློབ་གསོ་ཁྲིད་སྟོན་བྱས་ཡོད། ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་གཅིག་མཐུན་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་བརྟན་པོ་འཛུགས་རྒྱུ་གཙོ་རྐང་དུ་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་དང་སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་ལྷིང་སོགས་ཀྱི་སྲིད་ཇུས་དང་བྱེད་ཐབས་དོན་འཁྱོལ་བྱས་ཚུལ་ལ་ལྟ་སྐུལ་བྱ་རྒྱུར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་“སྲོག་ཤིང་ལ་བརྩི་བཀུར་དང་བློ་ཁ་པེ་ཅིང་ལ་གཏོད་པ”དེ་ཁུལ་ཡོངས་ཀྱི་རིམ་ཁག་ཏང་རྩ་འཛུགས་དང་རྒྱ་ཆེའི་ཏང་ཡོན་ལས་བྱེད་པའི་མངོན་གསལ་དོད་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་རྨང་གཞིར་འགྱུར་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད།

“འགག་རྩའི་ཉུང་ཤས”ལ་དམ་པོར་དམིགས་ནས་ལྟ་སྐུལ་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་དང་། “གཙོ་འགན་འཁུར་མཁན”དང་འགོ་ཁྲིད་ཚན་ཁག་ལ་ལྟ་སྐུལ་བྱེད་ཤུགས་མུ་མཐུད་ཆེ་རུ་གཏོང་བ། ཁུལ་ཨུ་ལ་གཞོགས་འདེགས་བྱས་ནས་འོག་རིམ་གྱི་“གཙོ་འགན་འཁུར་མཁན”གྱི་འགན་འཁྲི་བསྒྲུབས་ཚུལ་དང་སྤྱོད་གཙང་བྱས་ཚུལ་གསལ་ཞུར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ། མི་འདེམས་སྤྱོད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འགག་སྒོ་དང་སྤྱོད་གཙང་གི་འགག་སྒོ་ནན་པོ་སྲུང་བ་བཅས་བྱས་ཡོད། ལོ་ལྔའི་རིང་རིམ་རྩིས་བྱས་ན་ཏང་སྲོལ་སྲིད་གཙང་འཛུགས་སྐྱོང་གི་བྱེད་པོའི་འགན་འཁྲིའི་གླེང་མོལ་མི་ཐེངས་ཁྲི་5.5ལྷག་ཙམ་བྱས་པ་དང་། ཏང་སྲོལ་སྲིད་གཙང་གི་བསམ་འཆར་མི་ཐེངས་ཁྲི་3.86ལྷག་ཙམ་ལ་ལན་བཏབ་པ། ཏང་དོ་དམ་དང་ཏང་བཅོས་སྐྱོང་གི་ཆབ་སྲིད་འགན་འཁྲི་རིམ་པ་བཞིན་དོན་འཁྱོལ་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད།

དོ་དམ་ནན་པོ་དང་གཅེས་སྐྱོང་ཟུང་འབྲེལ་དང་། བསྔགས་སྐུལ་དང་གཅུན་སྡོམ་གལ་ཆེ་མཉམ་བརྩི་མཐའ་འཁྱོངས། “རྣམ་པ་བཞི”བེད་སྤྱོད་གནད་འཁེལ་བཅས་བྱས་ཤིང་། དེའི་ནང་རྣམ་པ་དང་པོར་བརྟེན་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་དང་སློབ་གསོ་བཏང་བས་བརྒྱ་ཆ་དྲུག་ཅུ་ཙམ་ཟིན་པ་དང་། སྔ་ཙམ་དང་ཆུང་ཙག་ནས་དམ་འཛིན། རྐྱེན་རྩ་ཆུང་ཟློག་བཅས་བྱས་ཡོད། “དབྱེ་བ་འབྱེད་པ་གསུམ”དོན་འཁྱོལ་ནན་ཏན་བྱས་ཏེ་དོན་དངོས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཉེས་འདོན་ཞུ་གཏུག་ཕོག་པའི་ཚན་པ་9དང་ལས་བྱེད་པ་33གྱི་མིང་གསལ་བཟོ་དང་། “བྱས་རྗེས་ཡོད་ཀྱང་སྔར་བཞིན་གོ་གནས་ཡོད་པའི”སྟོན་ཕྱོགས་གསལ་པོ་འཛུགས་ཆེད། ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡུན་ཐིམ་པ་དང་མཚོན་ཚུལ་བཟང་བའི་ལས་བྱེད་པ་ཁག་གཅིག་གོ་གནས་འཕར་བའམ་ཡང་ན་སྔར་བས་བེད་སྤྱོད་ཐུབ་པ། དར་ཆ་གསལ་སྟོན་གྱིས་འགན་འཁུར་མཁན་ལ་འགན་འཁུར་བ་བཅས་བྱས་ཡོད།

རུལ་སུང་མཉམ་བཤེར་མཉམ་བཅོས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་“ཆུང་བ”ནས་“སྤྱོད་ཚུལ་བཞི”དང་“ཆུ་རགས་བརྟན་གཏོང་བྱ་སྤྱོད”ལ་ཡོ་བསྲང་ནན་པོ་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་གཏིང་ཟབ་གཏོང་བ་དང་། སྤྱོད་ཚུལ་ལས་རུལ་སུངས་ལ་ལྟ་བ་དང་། སྤྱོད་ཚུལ་ལས་རུལ་སུངས་ལ་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་པ། སྤྱོད་ཚུལ་དང་རུལ་སུངས་ཀྱི་“གནས་ཚུལ་གསོན་པོ”སྔོག་འདོན་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པ། གྱོད་གཞིའི་རྒྱབ་ཀྱི་འཁོར་རྒྱའི་རིག་གནས་ཡོ་བསྲང་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པ། སྒྲིག་འགལ་ངང་དངུལ་བུན་གཡར་བ་དང་། སྒྲིག་འགལ་ངང་ཆང་འཐུང་བ། སྒྲིག་འགལ་ངང་གཉེན་སྒྲིག་དང་གཤིན་པོ་དུར་སྐྱེལ་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ངན་པ་བཅོས་ཡོད།

རུལ་སུངས་བྱེད་མི་རུང་བའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་གཅུན་སྡོམ་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་བཏང་བ། ལྟ་སྐུལ་སྒྲིག་བསྟར་དང་སྐོར་ཞིབ་ཁྲོད་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བའི་སྒྲིག་སྲོལ་དང་ལམ་སྲོལ་གྱི་ཞན་ཆར་དམ་པོར་དམིགས་ནས་ལོ་ལྔའི་རིང་སྒྲིག་བཤེར་ལྟ་ཞིབ་ཀྱི་གྲོས་འགོ་200ལྷག་ཙམ་བཟོས་ནས་བཀྲམ་པ་དང་། ལས་གྲྭ་འཛུགས་སྐྲུན་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་འོས་སྐུལ་འོས་དཔོད་ཚད་ལྡན་དུ་གཏོང་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ། འགོ་ཁྲིད་ལས་བྱེད་པས་དོན་གནད་གལ་ཆེན་ལ་ཐེ་ཇུས་བྱས་པའི་ཐོ་འགོད་ལྟ་སྐུལ་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་པ་སོགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་ཁག་གཅིག་བཏོན་པ་རེད།

རུལ་སུངས་མི་འདོད་པའི་སློབ་གསོའི་འབོད་སྐུལ་ལ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་པ། དུས་རབས་གསར་པའི་སྤྱོད་གཙང་རིག་གནས་ཀྱི་“རྨང་གཞི་བརྟན་དུ་གཏོང་བའི་བྱ་སྤྱོད”གཏིང་ཟབ་སྤེལ་ནས་སྤྱོད་གཙང་དྲིལ་བསྒྲགས་སློབ་གསོའི་དམིགས་སའི་རང་བཞིན་དང་ནུས་ལྡན་རང་བཞིན་ཆེ་རུ་བཏང་ཡོད། ཁུལ་ཡོངས་ཀྱི་ཉེན་ཟོན་སློབ་གསོའི་ཚོགས་ཆེན་འཚོགས་ཏེ། དཔེ་མཚོན་གྱོད་དཔེ་དང་ཉེན་ཟོན་སློབ་གསོའི་པར་གཞི་བེད་སྤྱོད་ཡག་པོ་བྱས་ནས་ཉེ་འགྲམ་གྱི་བྱ་བར་བརྟེན་ནས་ཉེ་འགྲམ་གྱི་མིར་སློབ་གསོ་བཏང་ཡོད། “དམར་པོ་+སྤྱོད་གཙང”གི་སློབ་གསོ་ཟབ་སྤེལ་བྱས་ནས་དམར་དམག་རྒྱང་སྐྱོད་དངོས་མང་བཤམས་སྟོན་ཁང་དང་ཁུལ་རུལ་རྒོལ་གཙང་སྤེལ་ཉེན་ཟོན་སློབ་གསོའི་རྟེན་གཞི་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས། ཏང་ཡོན་ལས་བྱེད་པ་ཁྲི་2ལྷག་གིས་སྤྱོད་གཙང་སློབ་གསོ་དང་ལེན་བྱས་ཡོད།

མང་ཚོགས་ཀྱིས་དོ་ཁུར་བྱེད་པའི་“འགག་རྩའི་དོན་ཆུང”ལ་དམིགས་ནས་གནས་སྡོད་ལྟ་སྐུལ་བྱས་ཏེ་སྨན་བཅོས་བསྐྱར་ཟློས་དང་། ཞིང་པ་ལས་མིའི་གླ་ཆ་འགྱངས་ཆད། གཏན་འཇགས་རྒྱུ་ནོར་“ཐོ་འགོད་བྱེད་དཀའ་བ” དྲོད་རླངས་མཁོ་འདོན་བྱེད་དཀའ་བ། ཡུལ་སྐོར་སྣེ་ཤན་པས་བཙན་ཤེད་ངང་འཛད་སྤྱོད་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་ཁག་གཅིག་ཐག་གཅོད་ནུས་ལྡན་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད། སྒོ་ཕྱེ་ནས་བཅོས་སྒྲིག་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ་ཁྱབ་ཁོངས་དེ་ཟས་གོས་འགྲོ་སྡོད་གསུམ་དང་། རྒན་རྒོན་དང་ནད་པ་དུར་འཇུག བདེ་སྡོད་ལས་བརྩོན་སོགས་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ཁྱབ་པར་བྱས་པ་དང་། འགན་ནུས་སྡེ་ཚན་གྱིས་གནད་དོན་1100ལྷག་ཙམ་དག་ཐེར་དང་སྒྲིག་སྲོལ་ལམ་ལུགས་260ལྷག་ཙམ་བཟོ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་བ། མང་ཚོགས་ལ་རྒྱུ་ནོར་སྒོར་ཁྲི་378ལྷག་ཙམ་ཕྱིར་སྤྲོད་བྱས་པ། མ་མཐའི་འཚོ་བ་འགན་ལེན་དུད་ཚང་དང་། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་བཟོ་བ། ཞིང་བ་ལས་མི་སོགས་དམིགས་བསལ་ཚོགས་སྤྱིར་དངོས་འབྲེལ་ཕན་པ་ཐོབ་ཡོད།

མང་ཚོགས་ཀྱི་ལྟ་སྐུལ་ཐབས་ལམ་ཤར་བགྲོད་ཐུབ་པ་དང་། “སྒྲིག་ཨུ་དང་ལྟ་ཞིབ་ཨུ་ལྷན་+ཡིག་བསྐུར་ངོ་བཅར་+སྡེ་ཚན”བཅས་མཉམ་དུ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་ལམ་སྲོལ་འཚོལ་ཞིབ་བྱས་ཏེ་རྩིས་ཁྲ་བཟོ་བ་དང་། འགན་གཙང་ལེན་པ་དང་རྩིས་ཁྲ་ཞིབ་བསྡུར་བྱས་ནས་ཐོ་སུབ་པ། དམངས་འཚོའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་ཡིག་བསྐུར་ངོ་བཅར་བསྐྱར་ཟློས་ཀྱི་གནད་དོན་ཁག་གཅིག་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུར་སྐུལ་འདེད་བཏང་ཡོད། ཁུལ་དང་། རྫོང་(གྲོང་ཁྱེར) ཤང་(གྲོང་རྡལ)བཅས་སུ་ཁྱབ་པའི་“ཡིག་བསྐུར་དང་། ངོ་བཅར། དྲ་བ། གློག་འཕྲིན”བཅས་ཕྱོགས་བཞི་གཞི་གཅིག་ཅན་གྱི་ཐེར་འདོན་བདག་སྤྲོད་མ་ལག་བསྐྲུན་པ་དང་། གཞི་རིམ་གྱི་ཕྲན་ཚེགས་དབང་ཆ་“ལྟ་སྐུལ་གཅིག་འཐུས”བེད་སྤྱོད་གཏིང་ཟབ་ཏུ་གཏོང་བ། སྒོ་ཕྱེ་ནས་ངོ་བཅར་སྣེ་ལེན་དང་། ལས་མི་ཡོངས་ཀྱིས་ངོ་བཅར་སྣེ་ལེན། ཡིག་བསྐུར་ངོ་བཅར་སྣེ་ལེན། དུད་ཚང་དུ་བསྐྱོད་དེ་“ངོ་བཅར་བཞིའི”ལས་དོན་སྒྲུབ་སྟངས་གསར་གཏོད་བཅས་བྱས་ཡོད།

གནད་དོན་ཤེས་རྟོགས་དང་དག་ཐེར་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ་གལ་ཆེ་མཉམ་དུ་འཛིན་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ནས་དག་ཐེར་ལས་དོན་གྱི་ཁྲིད་སྟོན་བཟོས་ཏེ་དག་ཐེར་བྱས་ཚུལ་དེ་ཏང་སྲོལ་སྲིད་གཙང་འཛུགས་སྐྱོང་གི་འགན་འཁྲིའི་ལམ་ལུགས་ཞིབ་བཤེར་དཔྱད་ཞིབ་དང་འགོ་ཁྲིད་ལས་བྱེད་པའི་ལོ་འཁོར་དཔྱད་ཞིབ་ནང་བཅུག་ནས་དག་ཐེར་དཔྱད་དཔོག་ལམ་སྲོལ་འཐུས་སྒོ་ཚང་དུ་བཏང་ཡོད། སྐབས་དགུ་པའི་ཁུལ་ཨུའི་སྐོར་ཞིབ་ཚུར་ལན་གྱི་གནད་དོན་3700ལྷག་ཙམ་དག་ཐེར་བྱེད་རིང་ལེགས་སྒྲུབ་བྱེད་ཚད་བཅུ་ཆ་དགུ་ལྷག་ཙམ་ཟིན་པ་དང་། ལམ་ལུགས་ཁག་200ཙམ་འཛུགས་རྒྱུར་དུས་གཅིག་ཏུ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བ། སྐོར་ཞིབ་ཀྱི་“ལས་དོན་ཕྱེད་ཀ་ཙམ”ཡག་པོ་སྒྲུབ་པ། སྐོར་ཞིབ་གྲུབ་འབྲས་ཕྱོགས་བསྡུས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཤུགས་ཆེ་རུ་གཏོང་བ་བཅས་བྱས་ཡོད།

སྒྲིག་ཁྲིམས་སྐོར་ཞིབ་མཉམ་འགུལ་ཟབ་སྤེལ་དང་། ལས་བྱེད་པས་སྦྱོང་བརྡར་གྱི་ཚབ་བྱེད་པ། ལས་བྱེད་པ་བདམས་ནས་ཞིང་ཆེན་ཨུ་ལྷན་གྱི་སྐོར་ཞིབ་སྦྱོང་བརྡར་ནང་ཞུགས་པ། སྐོར་ཞིབ་ལས་དོན་ཚད་ལྡན་ཅན་གྱི་ཆུ་ཚད་དང་གནད་དོན་ཤེས་རྟོགས། གནད་དོན་རྩད་ཆོད་མཐའ་གསལ་བཅས་བྱེད་པའི་ནུས་པ་རྒྱུན་མཐུད་ངང་ཆེ་རུ་བཏང་ནས་ཆབ་སྲིད་སྐོར་ཞིབ་ཀྱི་ཟིལ་ཤུགས་དང་། འབིགས་ཤུགས། སྐུལ་འདེད་གཏོང་ཤུགས་བཅས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཆེ་རུ་བཏང་ཡོད།